Gelişmekte olan birçok ülke kendi özgür politika yapım süreçlerini aşındırılmış olarak görmekte ve kendilerinin dışında kurumlarca hazırlanmış, son tahlilde ülkelerinin çıkarlarına zarar verebilecek politikaları benimsemek durumunda kalmaktadır. Büyük ekonomik oyuncuların bulunduğu, uluslararası ekonomik aracıların politikalarının ve süregelirliğinin kontrol edilmekte olduğu gelişmiş ülkeler ise, ulusal politikalar üzerinde kontrol elde etmek ve uluslararası kuruluşların ve küresel sistemin politika ve kurallarını belirlemek konusunda daha yetkindirler. Bunun yanı sıra, gelişmiş olan ülkelerde de büyük kuruluşların karar alma süreçlerinde –devletin gücüne ve politik ve sosyal liderlere rağmen, önemli bir rol oynadıkları gerçeği oldukça somuttur.
Ulusal politika yapım kapasitesindeki erozyonun nedenlerinden biri marketlerin liberalleşmesi ve teknolojik gelişmelerdir. Örneğin, oldukça büyük miktarları kapsayan sermaye akışları, ve büyük oyuncuların ve spekülatörlerin kontrol altında olmayan gücü ülkelerin, paralarının değerlerini kontrol altında tutmalarında ve ülkeye giren ve çıkan paranın kontrol edilmesinde zorluklar yaşamalarına neden olmaktadır. Uluslararası şirketler ve finansal kurumlar hükümetlerin yönettiği ölçüde büyük kaynakları kendi başlarına yönetebildikleri için birçok ülkede politika yapım süreçleri üzerinde büyük etkiye sahiptirler. Kimi teknolojik gelişmeler ise politikaların hazırlanmasını güçleştirici ya da fiilen imkansız kılıcı etkiye sahiptir. Örneğin, uydu televizyon sisteminin kurulumu ve küçük alıcıların varlığı, elektronik postanın yaygınlaşması ve Internet, hükümetlerin haberleşme ve kültürel politikalarını belirlemelerini güçleştirmekte, ya da bilginin ve kültürel ürünlerin yayılmasını kontrol etmelerini zorlaştırmaktadır.
Fakat, hepsinden daha önemlisi, geleneksel olarak ulusal hükümetlerin yetki alanında olan karar alma sürecinin son zamanlarda, giderek genişleyen ölçekte karar alma süreçleri olarak, küresel kurumlarca yapılmaya başlanmasıdır. Şimdilerde hükümetler bu uluslararası kurumlar tarafından alınmış olan kararlara ya da konulmuş olan kurallara paralel uygulamalarda bulunmak durumunda kalmaktadır. Burada sözü geçen kuruluşlar Dünya Bankası** , Uluslararası Para Fonu*** ve Dünya Ticaret Organizasyonu**** olarak sayılabilir.
Bu kurumların yanı sıra, Birleşmiş Milletler , onun aracıları, antlaşmaları ve sözleşmeleri ve dünya konferansları gibi söz sahibi olan diğer uluslararası organizasyonlardan da bahsetmemiz mümkündür. Fakat, son yıllarda Birleşmiş Milletler’in politika ve ekonomik ve sosyal konularda işlevsel etkinliğini yitirmiş olması, bu gelişmeye paralel olarak Dünya Bankası’nın, Uluslararası Para Fonu’nun ve Ticaret ve Gümrük Tarifeleri Genel Antlaşması***** /Dünya Ticaret Organizasyonu’nun****** gücünün ve otoritesinin genişlemesine sebep olmuştur.
Bretton Woods******* kurumları, gelişmekte olan (ve geçiş aşamasındaki) ülkelerin büyük çoğunluğunda, bu ülkelerin borçlarına bağlı olarak muazzam ölçüde otorite kullanımına gitmektedir. Özellikle borçları konusunda yeniden planlama yapması gereken ülkeler, Washington kurumlarınca hazırlanmış olan yapısal düzenleme politikalarını benimsemek zorunda bırakılmaktadır. Bu yapısal düzenleme politikaları makro-ekonomik politikaların yanı sıra sosyal politikaları ve özelleştirme, finansal politika, anonim şirket kanunları ve yönetim gibi yapısal konuları da kapsamaktadır. Bu politikalar içindeki, borçların kimi şartlara bağlanarak verilmesi mekanizması, borçlu olan ülkelerin politikalarının liberalleşme, özelleştirme, devletin ekonomik ve sosyal ilişkilerde kontrolünün kaldırılması ve geri plana çekilmesi yönünde hareket ettirilmesini sağlayan aygıt olarak kullanılmaktadır. Böylece, şartlara bağlı borçlar Kuzey hükümetlerinin istediği makro-ekonomik politika paketlerinin küresel alana yayılmasını sağlayan en önemli mekanizma olmaktadır.

Çeviren: Pınar ARPACI

*Alıntı: M.Kohler, “Küreselleşme ve Güney” (Globalization and the South), UNCTAD, No: 147, Nisan 2000
**World Bank
***International Monetary Fund (IMF)
****World Trade Organization (WTO)
*****General Agreement of Tariffs and Trade (GATT)
******GATT’in fonksiyonlarını yerine getirmek amaçlı, 1995 yılında, Uuslararası Ticaret Organizasyonu (International Trade Organization)’nun işlevini yerine getirememesi üzerine kurulmuş olan kurumdur.
*******İkinci Dünya Savaşı’nın ardından ekonomik iyileşmenin bir parçası olarak ticaretin denetlenmesi konusunda bir organizasyonun kurulmasına karar vermek amacıyla yapılmış olan konferanstır. Konferans sonucunda Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (International Bank for Reconstruction and Development), GATT ve IMF hayata geçirilmiştir.